Ngôi nhà Việt cổ | Cổng Thông Tin Điện Tử Phú Thọ

Lối nhà cổ này được người tiền sử làm từ quãng ba ngàn năm trước. Ở di chỉ khảo cổ học tại làng Tứ Xã huyện Lâm Thao, người ta đã phát hiện ra một nền nhà qua nền đất không nguyên khối được lấy từ nơi khác đến. Trên đó có các đồ dùng và bếp núc, nền nhà có hai hàng lỗ cột. Phần thực vật bị thời gian làm mủn, tiêu đi nên mới còn lại dấu vết lỗ chân cột trên nền đất. Vì ngôi nhà chỉ có hai hàng cột nên các nhà khoa học Việt Nam mới kết luận đó là kiểu nhà lều một mái.

Nhưng với những ngôi nhà cổ hiện còn ở vùng Mường thì ta có thể tin người tiền sử đã biết làm nhà hai mái dù chỉ có hai hàng cột áp vách, không có cột cái, cột con, cột hành như kiến trúc sau này. Nhà sàn người Mường hiện cũng sàm đóng gần như nhà người kinh. Các hàng cột (sáu hàng chân) đều lấy đá tảng khai thác tại chỗ để kê chân cột chống mục và mối. Tuy vậy người Mường vẫn gọi cột nhà là cọc nhà. Vì là cọc nên khi xưa người ta chọn loại gỗ tốt như xến, nghiến… Đặc biệt ở Phú Thọ là gỗ khoai làm cọc nhà thì hơn trăm năm vẫn thấy tốt nguyên. Chân cột (cọc) chôn bốn năm mươi phân. Từ mặt thướng (nền nhà) lên cao gần hai mét người ta mới buộc rẩucùn là các thanh giầm ngang và giầm dọc. Người ta chôn hai hàng cột, mỗi hàng năm bảy cột, nhiều ít cột là tùy muốn có căn nhà dài hay ngắn. Rẩu cùn là những thanh giầm chắc khỏe để gánh đỡ phần sàn nhà gồm các thanh vang và lớp pạt (giát ván gỗ hoặc tre bương)

Người ta chọn những cây gỗ thon dài hơn 10m làm duông buộc ghì vào đầu hàng cột dọc nhà. Sau này đầu cột được đục lỗ luồn cây hóp dài vào thay duông gọi là cây duổi. Ngày nay làm nhà khung tre vẫn có duổi. Cái xà ngang ở trên đầu hai cột trước và sau, ngày nay gọi là quá giang, nhưng người Mường hay người tiền sử Việt Mường gọi là duông.

Khi chân cột đã chôn chắc chắn lại được cố kết vững chắc bởi các giầm dọc, giầm ngang hay rẩu, duông, cùn, nuột… để có phần khung xương vững chắc cho việc làm phần mái sau cùng. Tuy có hai hàng cột nhưng ngôi nhà vẫn có hai mái chứ không chỉ một mái như khoa học từng đoán định. Để có hai mái, người ta cũng phải buộc hai đầu kèo lại hoặc dùng đục, dùi nung tạo lỗ để luồn con sỏ cố kết hai đầu kèo trên nóc. Chân kèo buộc ghì vào các đầu cột trước và sau. Buộc chân kèo vào cả đầu duông và đầu xà nuột cho chắc chắn. Người ta buộc các cây chống gió chéo từ các đầu cột hàng nọ lên đầu kèo ở hàng bên trước khi bắc cái nóc và trở đòn tay, dui, mè.

Tuy chưa có trụ chống nóc nhưng cũng đã có những đoạn tre, gỗ vừa tầm đặt trên xà nuột chống đỡ lấy vì kèo nơi dưới con sỏ. Do mái nặng giằn xuống nên cây chống này vẫn đứng vững không bao giờ bị bật ra. Lạt buộc cho loại nhà cổ này thường dùng song mây sấy kỹ bằng bồ hóng trên gác bếp nhiều tháng liền.

Làng Mường Phú Thọ xưa nay không có phường mộc vì không có thợ mộc chuyên nghiệp. Với cách làm nhà truyền thống như kiểu nhà cổ thì không cần đến người khéo tay bào trơn đóng bén mực thầy thước thợ, người đàn ông nào cũng có thể tham gia vào việc làm nhà. Khi trong bản có đám làm nhà thì đàn ông đều đến làm giúp. Với cách gọi cột nhà là cọc nhà, với việc lấy gian đầu là gian gốc để thờ cúng chưa bị ảnh hưởng theo kiến trúc đăng đối, coi trọng gian giữa theo người Tàu và trong thi công vẫn lấy chặt đẽo là chính, tuy có đục lỗ nhưng lỗ đục to, không làm mộng mang cá, chỉ cần có lỗ cột to đúc đầu xà vào cho dễ rồi dùng nêm đóng vào cho chặt… Nói tóm lại trong kiến trúc nhà ở của người Mường vẫn kế thừa nhiều cách thức làm nhà của tổ tiên thời cổ sơ.

Tiếc rằng ngày nay vẫn còn nhiều người nghĩ rằng kiến trúc Việt Nam nói riêng văn hóa nói chung đều của người Tàu hoặc bắt trước Tàu. Cả trống đồng Đông Sơn khoa học đã chứng minh là do người Lạc Việt đúc ra, người Lạc Việt là chủ nhân loại trống ấy nhưng vẫn có không ít người, có cả trí thức, nhà thơ vẫn không tin vì theo họ tất cả đều là của người Tàu!

Việc khảo cổ phát hiện ra nền nhà ở di chỉ Gò Mun, xã Tứ Xã niên đại trên dưới 3 nghìn năm và các ngôi nhà sàn của người Mường Đất Tổ làm theo người tiền sử đã là bằng chứng về lịch sử kiến trúc của dân tộc ta.

Nguyễn Hữu Nhàn (Hội VHNT Phú Thọ)

Bài viết trên đây, Mp3 Mystic đã gửi đến bạn đọc thông tin về “Ngôi nhà Việt cổ | Cổng Thông Tin Điện Tử Phú Thọ❤️️”. Hy vọng qua bài viết “Ngôi nhà Việt cổ | Cổng Thông Tin Điện Tử Phú Thọ” sẽ giúp các bạn đọc có thêm nhiều thông tin về “Ngôi nhà Việt cổ | Cổng Thông Tin Điện Tử Phú Thọ [ ❤️️❤️️ ]”.

Bài viết “Ngôi nhà Việt cổ | Cổng Thông Tin Điện Tử Phú Thọ” được đăng bởi vào ngày 2022-07-01 23:50:48. Cảm ơn bạn đã đọc bài tại www.mp3mystic.com

Rate this post
Back to top button

Nội dụng được bảo vệ bản quyền